Als zaken bij een veranderproces niet naar wens verlopen, als er ernstige vertraging optreedt en je besluit als facilitator tot een ingreep, moet het duidelijk zijn waar je staat, waar je naartoe wilt, en langs welke weg je dat wilt doen Het is dan van belang een geschikte interventiemethode te zoeken en te kiezen.

Dikwijls levert een ‘standaardinterventie’ niet het gewenste resultaat op, innovatie binnen het veranderproces zelf wordt steeds belangrijker.

Wat zijn interventies?

Een interventie is een bewuste en geplande ingreep, zowel verbaal, non-verbaal als fysiek, om het functioneren van een groep of organisatie te verbeteren daarmee de overeengekomen doelstelling te bereiken. Er wordt onderscheid gemaakt in taakgerichte en organisatiegerichte interventies.

Creatieve interventies

Een creatieve interventie kan van alles zijn. Een kleine provocatie in een persoonlijk gesprek – even ‘out of the box’ reageren op de gesprekspartner – maar ook een vergadering met verrassende gasten die vanuit hun achtergrond totaal anders tegen jou of jouw organisatie aankijken.
Wellicht brengt een brainstormsessie met een kleine groep of met de hele organisatie de gezochte (of juist een heel andere…) doorbraak.

Ook met elkaar het proces in kaart brengen dat niet volgens wens verloopt, kan behoorlijk confronterend zijn en daarmee het commitment genereren dat nodig is om verder te komen. Het kan natuurlijk groter door bijvoorbeeld het Russisch Staatscircus een gericht optreden te laten verzorgen op de inrit van je organisatie of in de Ardennen de grenzen van je kunnen te ontdekken en deze vervolgens te doorbreken.

Hoe dan ook, van belang is de verrassing en de inspiratie, soms de provocatie en een beetje pijn, maar altijd integer, op maat en met de nodige humor.

Waarom interventies?

Helaas worden de doelstellingen van veel veranderprocessen niet gehaald. De oorzaak kan weerstand zijn, maar ook onrealistische verwachtingen van het management dat onvoldoende rekening houdt met het te doorlopen proces en de daarvoor benodigde tijd.

Weerstand tegen veranderingen is vaak de reden voor een interventie. Deze weerstand kan actief of passief zijn, individueel of georganiseerd, agressief of terughoudend en soms ook gewoon terecht.

Doel bereiken?

Het hiervoor genoemde houdt in dat veranderprocessen op elkaar afgestemde en bij het totale traject passende interventies kennen op zowel management- als medewerkerniveau, het zorgt voor begrip van het management voor de weerstand van de medewerkers.

Een discussie op www.ecademy.com (site bestaat helaas niet meer) leverde zeven belangrijke redenen op waarom veranderingsprocessen niet het gewenste doel bereiken:

  1. Onvoldoende duidelijkheid over de redenen voor verandering en de overkoepelende doelstelling.
  2. Trage overgang van praten naar actie. Dit leidt tot onduidelijkheid en daarmee tot weerstand.
  3. De leiders waren onvoldoende voorbereid op de noodzakelijke verandering in managementstijl (‘nu gaan we dat veranderproces doen en dan kunnen we weer gewoon aan het werk’).
  4. Er werd een methode of aanpak gekozen die niet bij de organisatie paste.
  5. Het management was onvoldoende voorbereid op weerstand.
  6. De leiding was te veel uit op snelle winst en realiseerde zich niet wat de impact van de verandering was op andere onderdelen.
  7. Na de strategische beslissing voor een verandertraject door het management werd de uitwerking en uitvoering overgelaten aan andere, minder betrokken medewerkers.

Een van de conclusies was overigens dat weerstand heel gezond kan zijn wanneer daar met een interventie op maat goed mee wordt omgegaan.

Hoe plegen we goede interventies?

Het OO-Orakel met drie fasen en tien B’s (Bron: OrangeOlive)

Bij interventies zijn drie fasen te herkennen: voorbereiding, realisatie en inbedding (zie voorbeeld). De voorbereiding bestaat uit de stappen bewustwording, het vormen van een beeld van de situatie, het beoordelen en op basis daarvan het nemen van besluiten. In de realisatiefase komt de organisatie (of een onderdeel daarvan) in beweging, gefaciliteerd om daar waar nodig bij te kunnen sturen om zo het beoogde doel te kunnen bereiken. Het is uiteraard belangrijk te zorgen dat dit resultaat ‘blijft hangen’, met andere woorden: tijd om aandacht te besteden aan borging, een passende beloning en een manier om bewust te blijven.

De tools

Enkele voorbeelden van tools die gehanteerd kunnen worden bij een creatieve interventie zijn:

  • lateraal denken
  • brainstormsessies in diverse varianten
  • een verrassende omgeving
  • Open Spacebijeenkomst
  • het criminele rondje
  • provocerend processen mappen
  • diverse spelvormen
  • met elkaar een film maken
  • interviews in een Landrover
  • speeddating binnen de organisatie

Tenslotte

Interventies zijn gewoon en gebeuren altijd (ook niets doen is een vorm van interventie). Dat is uiteraard geen reden om er gemakkelijk
mee om te gaan. Vooral in deze tijd van onzekerheid kan een creatieve interventievorm de doorbraak en de oplossing bieden waar een conventionele vorm onvoldoende oplevert om de actuele uitdagingen het hoofd te kunnen bieden.

Dit artikel verscheen eerder in de rubriek ‘creativiteitstools’ van het tijdschrift Management Tools – uitgegeven door Kluwer.